KUMKAPI BALIK HALİNİN TARİHÇESİ

        
    
    Whatsapp'ta Paylaþ

Kumkapı balık halinin tarihçesi konusunu anlatmaya başlamadan önce, balık kültürümüze dair birkaç söz etmek gerekir. Üç tarafımız denizle çevrili olsa da, kilometrelerce uzunlukta akarsuyumuz, onlarca gölümüz ile mükemmel bir doğayla iç içe yaşasak da balık konusunda hep bir adım geride durmuşuzdur. Sofralarımızda kırmızı et, balık etinden hep daha çok yer bulmuş, bu topraklarda lezzet tariflerine kırmızı et ile yapılmış yemekler damgasını vurmuştur.

Balık Hali4 (1)

Balık halinde lüfer kasaları

Bu nedenle toplum olarak ne günümüzde balık düşkünü olduğumuz söylenebilir ne de geçmişte balık severliğimizden söz edilebilir. Öyle ki, Güncel Yayıncılık’tan çıkmış “Pedro’nun Zorunlu İstanbul Seyahati” isimli kitapta, 1550’lerde Kaptan-ı Derya Sinan Paşa’nın gemisine esir düşen ve mahareti sayesinde Saray’a kadar ulaşıp gözlemler yapma şansı bulan İspanyol Pedro da bunu ifade eder.

Kitapta Pedro, “lezzetli balıkları varken ve şeriatleri de men etmemişken ne diye et yerler” diye sorar arkadaşının ağzından. Ve ona şu cevabı verir. “Balığa düşmandırlar. Şarap içmeyip su içtikleri için, vücutta dirilir derler.”

Balık, hep rakı veya şarapla birlikte tüketilen bir yiyecek olarak algılanmış ve belki biraz da bu nedenle çok rağbet görmemiştir.

Balık Hali2

Balık halinde torik kasaları

Toplum olarak balığa uzak olsak da Saray’a balık temin etmek için Bostancı ocağına bağlı olarak bir balıkhane kurulduğu ve balıkhane emininden bahsedildiğini kayıtlarda görmek mümkündür.

Osmanlı’nın son zamanlarında balıkçılığa önem verilmiş, yurt dışından uzmanlar getirilerek İstanbul ve çevresinde dalyanlar kurulmuş ve buralardan gelen gelirler ile Osmanlı’nın borçlarına mahsuben ödemeler yapılmıştır.

Duyun-i Umumiye idaresinde muhtelif görevler yapmış bulunan Karakin Deveciyan’ın balıkhanenin başında bulunduğuna dair kayıtlar vardır. Böylece bir kayıt sistemi oluşturulmuş, gelen balıklar ve fiyatlarının kaydedilmesi sağlanmıştır.

Bu balıkhane, Topkapı Sarayı’nın Marmara Denizine bakan kesiminde Otluk Kapısı ile Ahırkapı arasındadır.

Sonraları 1910’lu yıllarda balıkhane bugünkü Eminönü ile Unkapanı köprüsü arasına taşınmış ve Dersaadet Balıkhanesi olarak adlandırılmıştır.

1920’li yıllarda bugünkü anlamı ile ilk balıkhane Eminönü’nde kurulmuş ve sonra Azapkapı’ya taşınmıştır.

Şehrin büyümesi, artan trafik yükü ve daha yüksek bir kapasiteye olan ihtiyaç gibi bir çok sebep ile var olan balık hali yetersiz gelmeye başlamış ve 29 Eylül 1983 tarihinde bugünkü yerine, Kumkapı’ya taşınmıştır.

Balık Hali5

Kumkapı Balık Halinde balık kutuları

Şehirler özellikle de İstanbul müthiş bir hızla değişip dönüştükçe benzer bir akibete Kumkapı Su Ürünleri Hali de uğramak üzere. Benzer gerekçeler bugün burası için de geçerli hale gelmiş ve bir tarih, Osmanlı’dan bugüne geçirdiği evrimin son durağından şehre veda etme aşamasına gelmiştir.

Kumkapı Balık Hali Taşınıyor başlıklı yazımızda detaylarıyla anlatıldığı üzere koca bir tarih şehri terk edecek. Artık o irili ufaklı balıkçı teknelerinden çıkan balıklar hemen Kumkapı’da İstanbullu ile buluşamayacak. Balık hali artık yeni bir durağa, Gürpınara yelken açmak üzere. Köşesine çekilmiş eşyalarını topluyor.

Balık Hali

Balık Halinden zamanı durduran bir kare

Kimbilir, yıllar sonra bu konuya dair yazmak isteyenler bugünkü balık halini nasıl anacak. Nasıl tarif edecek. Fotoğraflarda donmuş zamanlar, önceki duraklarından farklı olarak bugünkü durağın anılarını yarına taşıyacak.

One Comment

  1. bu tema güzel olmuş balık konusuda ii olnuş eline sağlık

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.