YAKAMOZ

        
    
    Whatsapp'ta Paylaþ

Yakamozdan söz edelim istedim bugün birlikte. Ama romantizm yapacağımı sananlar fena halde yanılırlar, baştan söyleyeyim. Romantizmi reddetmediğim gibi önünde saygıyla yerlere kadar da eğilirim ayrıca. Hatta bir de şuna ve buna bakın derim söz buraya gelmişken. Ama dedim ya, bu yazıdaki meram bundan biraz farklı.

Yakamoz denilen ışıltı, çoğu zaman geceleri ayın sudaki yansıması ve bu şekilde oluşan muhteşem ışık oyunları olarak bilinir.

Yakamoz

Yakamoz

 

Oysa yakamoz, bilinenin tam aksine başkaca bir ışık kaynağı yokken görülebilen doğanın şaheseri bir oluşumdur. Yakamozu oluşturanlar denizlerin ateşböceği olarak bilinen tek hücreli canlılardan başkası değildir. Biyoluminesans denilen ışık saçma kabiliyeti (aslında bir savunma silahı) taşıyan nadir canlılardan olan Noctiluca miliaris’ten söz ediyoruz. Balonsu görünümlü ve iki kamçılı bu canlı yapışkan özelliği olan uzun kamçısı ile deniz yüzeyine yakın bölgelerde avlanır. Rastgele hareketleri sonucunda kamçısına yapışan diğer tek hücreli canlılarla beslenir.

Bu canlıları özel kılan ışıma olgusu, luciferin-luciferaz enzim substrat çiftinin reaksiyonu sonucu oluşur. Bu kimyasallar, canlının sitoplazması içinde dağılmış olarak bulunan çok sayıdaki küresel organelde saklanmaktadır.

Bu canlılardaki ışıma olgusunun bir tür savunma mekanizması olduğu düşünülmektedir. Saldırı altında kalan tek hücreli bu canlılar, ışık yayarak saldırganın diğer avcılar tarafından fark edilmesini sağlamaktadır.

Bu özellik balıkçılar tarafından da çeşitli şekillerde kullanılmaktadır. Ay olmayan gecelerde balıkların geçtiği yollarda oluşan yakamoz gözcünün dümenciyi yönlendirmesiyle av faaliyetinin başlamasına yol açar. Kimi zaman da lüfer avcıları bir fener ile ava çıkarlar. Bu şekilde misinanın suya değdiği noktada oluşacak yakamozu fenerin kuvvetli ışığı ile bastırmaya ve dolayısıyla avın misinayı fark etmesini engellemeye çalışırlar.

Görüldüğü gibi yakamoz, bilinenin ve sanılanın aksine aslında tam anlamıyla bir doğa harikasıdır. Basit bir yansımadan çok öteye bir yaşam ve savunma şeklinin bize yansıyan olağanüstü güzelliğidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.